Sumi e: achtergrond en beleving

Sumi E zit qua sfeer in de Zen hoek. Monniken cultiveerden deze vorm van schilderen in China rond 2500 voor Chr. en pas rond 1200 na chr. waaide deze bijzondere tekenvorm over naar Japan.

Waar de Chinese richting redelijk uitbundig is in lijnen, kleuren en details, ontwikkelde zich de Japanse tak tot juist een vrij sober gebruik ervan.  

Wat beide richtingen hebben behouden is de traditionele uitvoering van het "ambacht". 

De inkt waarmee gewerkt wordt, komt niet uit een flesje maar wordt zelf gewreven van een inktstaaf die bestaat uit lamperoet en plantenresten, overgoten met hars. Dit inktwrijven vraagt tijd; tijd waarin de focus volledig gelegd wordt bij het onderwerp en die de dagelijkse beslommeringen ver naar de achtergrond brengt.

Eenmaal inkt aangemaakt wordt het onderwerp in weinig penseelstreken, maar trefzeker en zonder aarzeling, op ambachtelijk gemaakt rijstpapier gezet.

Sumi e wordt in relatieve stilte uitgevoerd. Hoogstens wat rustgevende klanken zoals die van Chinese harp of een bamboefluit begeleiden de schilder soms tijdens het schilderen, zodat deze zich blijvend kan concentreren op het onderwerp. Een verkeerd gezette lijn is immers niet meer te verbeteren en correcties blijf je altijd zien!  

Penseelstreken kunnen zelfs worden uitgevoerd onder controle van de ademhaling. Vaak wordt de Sumi e sessie ook nog voorafgegaan door een korte meditatie, gericht op het onderwerp. Door deze bijzondere entourage voelt Sumi e als een beslist rustgevend gebeuren voor de geest; soms noemt men het dan ook wel "Zen tekenen".   

Het gejaagde en drukke bestaan van velen staat haaks op de rust en tijdloosheid die van Sumi e beoefenaars gevraagd wordt en juist dáár kan de meerwaarde liggen van deze unieke schildertechniek. Een Sumi e schildering móet je met volledige aandacht maken, anders gaat het niet. En dat betekent dús: al het andere wat speelt even parkeren.

Een van de eerste vragen die ik vaak krijg als ik met mensen aan de slag ga die nog nooit Sumi e beoefenden, is: 'kan ik niet sneller beginnen, met inkt uit een flesje of zo, in plaats van zelf die inkt te moeten wrijven?' Nee dus😃.  Er bestaat wel vloeibare inkt in een flesje, maar door op een dergelijke wijze, dus 'effe snel, snel', met de schildering te starten ga je voorbij aan het meest essentiele en traditionele onderdeel van de Sumi e schildering, namelijk verdieping in het onderwerp, leegmaken van het hoofd, concentratie op het zijn, terwijl juist dát Sumi e tot de bijzondere, speciale en helende schildervorm maakt die het is....